{"id":6763,"date":"2023-09-22T22:35:10","date_gmt":"2023-09-22T21:35:10","guid":{"rendered":"https:\/\/blondynkanadtamiza.blog\/?p=6763"},"modified":"2023-09-22T22:41:25","modified_gmt":"2023-09-22T21:41:25","slug":"londynska-osiemnastka-krola-jana","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/blondynkanadtamiza.blog\/index.php\/2023\/09\/22\/londynska-osiemnastka-krola-jana\/","title":{"rendered":"Londy\u0144ska \u201eOsiemnastka\u201d kr\u00f3la Jana"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

O Janie III Sobieskim wiemy naprawd\u0119 sporo i ju\u017c na etapie przedszkola potrafimy wyliczy\u0107, \u017ce mia\u0142 trzy pieski, z kt\u00f3rych co najmniej jeden by\u0142 niebieski. W szkole podstawowej, dochodz\u0105 nas echa jego militarnych triumf\u00f3w nad Turkami. Wiemy, \u017ce Wiede\u0144 i \u017ce Wilan\u00f3w. Co bardziej romantyczni potrafi\u0105 nawet recytowa\u0107 fragmenty wierszy rozmi\u0142owanego monarchy do Marysie\u0144ki \u2013 jego \u201ejedynej duszy i serca\u2026 i tak dalej\u201d. I nie ma co si\u0119 dziwi\u0107 tej naszej \u201erozleg\u0142ej\u201d o Sobieskim wiedzy. W ko\u0144cu to polski w\u0142adca, kt\u00f3rego s\u0142awa i popularno\u015b\u0107 wykracza\u0142y daleko poza granice Rzeczypospolitej, a przy okazji ostatni z tych naprawd\u0119 wielkich i niezwyci\u0119\u017conych.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Dziwi\u0107 natomiast mo\u017ce (i mnie w\u0142a\u015bnie zdziwi\u0142o), \u017ce ma\u0142o kto wie o jego wizycie w stolicy Anglii. Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce przesz\u0142a ona niemal bez echa. I rzeczywi\u015bcie, o ile sam miesi\u0119czny pobyt m\u0142odego Sobieskiego w Londynie nie pozostawi\u0142 trwa\u0142ych \u015blad\u00f3w w umys\u0142ach potomnych, to jednak s\u0142awa polskiego monarchy tu\u017c po Wiktorii Wiede\u0144skiej odcisn\u0119\u0142a w Londynie trwa\u0142e pi\u0119tno, a dokonania Sobieskiego by\u0142y szeroko komentowane w tutejszej prasie. A zatem pozw\u00f3lcie, \u017ce uchyl\u0119 r\u0105bka tej jego tajemniczej angielskiej podr\u00f3\u017cy, przynajmniej na tyle, na ile pozwalaj\u0105 na to zachowane \u017ar\u00f3d\u0142a.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Widzia\u0142 Jan Londyn, ale jaki?<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Kiedy tylko dowiedzia\u0142am si\u0119 o wizycie przysz\u0142ego kr\u00f3la Jana w Londynie, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce w roku 1647, od razu moj\u0105 wyobra\u017ani\u0119 rozpali\u0142 obraz \u00f3wczesnego miasta, jaki m\u00f3g\u0142 podziwia\u0107 osiemnastoletni polski magnat, zw\u0142aszcza, \u017ce mia\u0142 on szans\u0119 ogl\u0105da\u0107 t\u0119 XVII-wieczn\u0105 aglomeracj\u0119 niemal dwadzie\u015bcia lat przed wybuchem Wielkiego Po\u017caru, kt\u00f3ry w roku 1666 (podobno przez nieuwag\u0119 jednego z piekarzy) strawi\u0142 cztery-pi\u0105te zabudowy, kompletnie odmieniaj\u0105c wygl\u0105d stolicy Anglii.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Londyn, ten \u201eprzedwielkopo\u017carowy\u201d by\u0142 ciasn\u0105 siatk\u0105 w\u0105skich uliczek wytyczonych wed\u0142ug regu\u0142 \u015bredniowiecznej zabudowy. Ulokowane przy nich domy by\u0142y ma\u0142e, st\u0142oczone, w wi\u0119kszo\u015bci drewniane i pokryte smo\u0142\u0105, kt\u00f3ra co prawda chroni\u0142a przed deszczem, ale sprzyja\u0142a rozprzestrzenianiu si\u0119 ognia.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Pulsem Londynu wyznaczaj\u0105cym jego rytm by\u0142a Tamiza \u2013 rzeka karmicielka \u2013 g\u0142\u00f3wna o\u015b tego portowego o\u015brodka obs\u0142uguj\u0105cego statki z ca\u0142ego \u015bwiata. Stolica Anglii s\u0142yn\u0119\u0142a z transportu przypraw, jedwabiu i drewna, handlu bawe\u0142n\u0105 i tekstyliami. W centrum miasta znajdowa\u0142 si\u0119 znany do dzi\u015b Borough Market, s\u0142ynny targ spo\u017cywczy. Nie by\u0142o jeszcze Covent Garden, kt\u00f3re jako eleganckie piazza na w\u0142osk\u0105 mod\u0142\u0119 dopiero powstawa\u0142o na terenach przyklasztornych ogrod\u00f3w opactwa westminsterskiego, o czym wi\u0119cej rozpisywa\u0142am si\u0119 (tutaj<\/a>).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

By\u0142y za to: Katedra \u015bw. Paw\u0142a (cho\u0107 nieco mniejsza ni\u017c dzisiejsza, odbudowana i rozbudowana po Wielkim Po\u017carze), twierdza Tower of London i niemniej od niej s\u0142ynny London Bridge. Ten ostatni jednak wygl\u0105da\u0142 zupe\u0142nie inaczej. Stary Most Londy\u0144ski zbudowany w czasach \u015bredniowiecza, za panowania Tudor\u00f3w by\u0142 zastawiony kilkuset domami. Niekt\u00f3re mia\u0142y po siedem pi\u0119ter i wychodzi\u0142y ponad dwa metry nad drog\u0119, dlatego most miejscami stawa\u0142 si\u0119 tak\u017ce tunelem.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Londyn z 1647 roku by\u0142 tak\u017ce mozaik\u0105 wi\u0119kszych i mniejszych ko\u015bcio\u0142\u00f3w i klasztor\u00f3w, z kt\u00f3rych wiele sp\u0142on\u0119\u0142o niemal 20 lat p\u00f3\u017aniej. Miasto to zamieszkiwa\u0142o oko\u0142o 500 000 mieszka\u0144c\u00f3w, co czyni\u0142o je jednym z najwi\u0119kszych w Europie.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Inna rzecz, \u017ce \u0142atwiej sobie wyobrazi\u0107 Londyn z czas\u00f3w Sobieskiego, ni\u017c to jakie wra\u017cenie zrobi\u0142o to miasto na owym polskim szlachcicu. A to dlatego, \u017ce o ile opis\u00f3w angielskiej stolicy zachowa\u0142o si\u0119 do dzi\u015b ca\u0142kiem sporo, o tyle zapiski z podr\u00f3\u017cy Sobieskiego i jego starszego brata Marka, to wy\u0142\u0105cznie do\u015b\u0107 sk\u0105pa relacja jak\u0105 w swoim dzienniku zamie\u015bci\u0142 ich guwerner niejaki Sebastian Gawarecki.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Co wynika z pami\u0119tnika polskiego katolika? <\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Z notatek Gawareckiego dowiadujemy si\u0119, \u017ce polscy podr\u00f3\u017cnicy wybrali si\u0119 na podb\u00f3j Anglii i jej stolicy w ramach wi\u0119kszego tourne po Europie. Trwa\u0142a w niej w\u0142a\u015bnie wojna trzydziestoletnia, kt\u00f3ra by\u0142a dla przysz\u0142ego hetmana wielkiego okazj\u0105 do zaznajamiania si\u0119 ze sztuk\u0105 wojenn\u0105 i militarn\u0105.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Marek Sobieski<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Obaj bracia przez blisko dwa i p\u00f3\u0142 roku zwiedzaj\u0105 Niemcy, Niderlandy, a tak\u017ce dog\u0142\u0119bnie Francj\u0119. Wreszcie przychodzi czas na Angli\u0119 i Londyn. Docieraj\u0105 do Dover 13 pa\u017adziernika 1647 roku, p\u0142yn\u0105c z portu w Calais przez 9 godzin (dzi\u015b zajmuje to mniej wi\u0119cej p\u00f3\u0142torej godziny).\u00a0 I w\u0142a\u015bnie owa przeprawa morska by\u0142a jednym z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych na podr\u00f3\u017c do Anglii nie decydowa\u0142o si\u0119 zbyt wielu polskich wycieczkowicz\u00f3w. Drugim, nie mniej wa\u017cnym, odstraszaj\u0105cym elementem miejscowego \u201ekrajobrazu\u201d by\u0142 wrogi stosunek protestanckich tubylc\u00f3w do wszelkiej ma\u015bci katolik\u00f3w, kt\u00f3rych niedawno uda\u0142o im si\u0119 zmie\u015b\u0107 z powierzchni Anglii.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Jan-i-Marek-Sobiescy-z-matk\u0105-u-grobu-Stanis\u0142awa-\u017b\u00f3\u0142kiewsiego<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Sobiescy i ich guwerner na w\u0142asnej sk\u00f3rze mieli okazj\u0119 do\u015bwiadczy\u0107 ch\u0142odnego angielskiego powitania, kiedy to nie zostali wpuszczeni do zamku w Dover, poniewa\u017c wzi\u0119to ich pocz\u0105tkowo za znienawidzonych Francuz\u00f3w. \u00a0Te animozje na tle kulturowym i religijnym znalaz\u0142y swoje odbicie w zapiskach Gawareckiego, kt\u00f3ry by\u0142 wielce rozczarowany skutkami protestanckiego ikonoklazmu w miejscowych katedrach, a co za tym idzie zniszczeniem wielu wspania\u0142ych dzie\u0142 katolickiej sztuki sakralnej. Oburza\u0142y go tak\u017ce: liczba odebranych katolikom ko\u015bcio\u0142\u00f3w oraz ilo\u015b\u0107 wyzna\u0144 jakie obowi\u0105zywa\u0142y w\u00f3wczas na terenie Anglii.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Angielska atmosfera w opinii guwernera<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Jednak wr\u00f3\u0107my na chwil\u0119 do opisu planu samej podr\u00f3\u017cy. Ot\u00f3\u017c z Dover bracia Sobiescy pomkn\u0119li dyli\u017cansem do Cantenbery, zwiedzaj\u0105c tam ruiny opactwa \u015bw. Augustyna, ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny \u015bw. Marcina, katedr\u0119 Chrystusa i pa\u0142ac Tudor\u00f3w. Nast\u0119pnie przybyli do podlondy\u0144skiego portu Gravesend, by podziwia\u0107 stacjonuj\u0105ce w nim okr\u0119ty, a stamt\u0105d udali si\u0119 do stolicy Anglii. W Londynie zwiedzili wszystkie najs\u0142ynniejsze obiekty i miejsca: twierdz\u0119 Tower z jej mennic\u0105 i arsena\u0142em, katedr\u0119 \u015bw. Paw\u0142a, pa\u0142ac i Opactwo westminsterskie z kolegiat\u0105 \u015bw. Piotra, Pa\u0142ac Buckingham i pobliski Hyde Park. Odwiedzili nawet Hampton Court (o kt\u00f3rym pisa\u0142am Wam tutaj), czyli jedn\u0105 z kr\u00f3lewskich rezydencji Henryka VIII, a tak\u017ce zamek w Windsorze.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Wybrali si\u0119 do s\u0142ynnego o\u015brodka uniwersyteckiego w Oksfordzie, podziwiaj\u0105c bibliotek\u0119 uniwersyteck\u0105, ko\u015bci\u00f3\u0142 i wszystkie tamtejsze kolegia. Ostatnim z odwiedzanych przez Sobieskich miejsc by\u0142o Rochester w hrabstwie Kent, gdzie ogl\u0105dali ruiny Zamku Kr\u00f3lewskiego, pozosta\u0142o\u015bci mur\u00f3w miejskich, katedr\u0119 \u015bw. Andrzeja i ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja. Na koniec udali si\u0119 do pa\u0142acu w Greenwich. Po zwiedzeniu Londynu i jego najbli\u017cszych okolic polscy podr\u00f3\u017cnicy 15 listopada 1647 roku odp\u0142ywaj\u0105 do Niderland\u00f3w.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Tyle na temat trasy tej wycieczki. Ale gdyby kto\u015b by\u0142 ciekawy opinii osiemnastoletniego Sobieskiego o londy\u0144skim vibe\u2019ie, to musz\u0119 go z miejsca rozczarowa\u0107. Je\u015bli w zapiskach guwernera przysz\u0142ego kr\u00f3la Polski mo\u017cna wyczyta\u0107 \u015blady jakichkolwiek opinii, to s\u0105 to spostrze\u017cenia samego Gawareckiego w stylu: \u201ePrzypatrzyli\u015bmy si\u0119 najpierw miastu, kt\u00f3re ma wielk\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 swoj\u0105, ale nie nazbyt szerokie. Wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 jest z drzewa ni\u017ali muru, jako\u017c barzo si\u0142a u\u017cywaj\u0105 drzewa mi\u0119dzy mury. Dosy\u0107 przecie jest pa\u0142ac\u00f3w zacnych proporcyjonalnie i bogato murowanych, tak\u017ce inszych kamiennic\u201d<\/em>.\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Innym razem, odwiedzaj\u0105c Westminster autor dziennika podr\u00f3\u017cy notuje z uznaniem i podziwia kunsztowne wykonanie tamtejszych nagrobk\u00f3w: \u201eo takiej zacno\u015bci kosztownych marmur\u00f3w i proporcyjej barzo pi\u0119knej, robocie subtelnej tak\u017ce i od mosi\u0105dz\u00f3w\u201d<\/em>.\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Guwerner Sobieskich wspomina niezwyk\u0142\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 towar\u00f3w gie\u0142dy kupieckiej, zbiory i bogactwa twierdzy Tower, kt\u00f3r\u0105 Gawarecki nazywa \u201eKr\u00f3lewsk\u0105 Bastyli\u0105\u201d. Jednym z bardziej osobliwych punkt\u00f3w programu zaliczonych przez polskich podr\u00f3\u017cnik\u00f3w by\u0142y cyrkowe walki zwierz\u0105t, kt\u00f3re podobno bardzo przypad\u0142y im do gustu. Podczas intensywnego pobytu zwiedzili oni szereg ko\u015bcio\u0142\u00f3w i pa\u0142ac\u00f3w kr\u00f3lewskich, spotykaj\u0105c si\u0119 na kr\u00f3tkiej audiencji z dzie\u0107mi kr\u00f3la Karola I Stuarta.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

\u201eP\u201d jak Poland i \u201eP\u201d jak pomnik<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Jak wspomina\u0142am we wst\u0119pie do tej opowie\u015bci s\u0105 w Anglii pami\u0105tki po Sobieskim, cho\u0107 nie po samej jego podr\u00f3\u017cy. Obie zwi\u0105zane s\u0105 z jego wielk\u0105 popularno\u015bci\u0105 jaka dotar\u0142a tak\u017ce nad Tamiz\u0119 po wiede\u0144skim triumfie nad Turkami. Pierwszym trwa\u0142ym \u015bwiadectwem s\u0142awy polskiego kr\u00f3la jest nazwa ulicy Poland Street. Znaj\u0105 j\u0105 niemal wszyscy mieszka\u0144cy i tury\u015bci Londynu, bo znajduje si\u0119 ona w samym centrum, w dzielnicy Soho, tu\u017c przy ikonicznej Oxford Street.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Jednak zanim powsta\u0142a Poland Street by\u0142 w tym miejscu zajazd po\u0142o\u017cony na terenie Little Gelding\u2019s Close nale\u017c\u0105cym do jednej z organizacji kupieckich. Wkr\u00f3tce po Wiktorii Wiede\u0144skiej zyska\u0142 on nazw\u0119 \u201ePod Polskim Kr\u00f3lem\u201d, domy\u015blacie si\u0119 pewnie na czyj\u0105 cze\u015b\u0107. Dzi\u015b pubu \u201ePod Polskim Kr\u00f3lem\u201d pr\u00f3\u017cno szuka\u0107 po\u015br\u00f3d wielu innych znajduj\u0105cych si\u0119 na tej ulicy, cho\u0107 sam jego budynek przetrwa\u0142 do 1940 roku i zniszczy\u0142a go dopiero niemiecka bomba. Jednak ulica i jej swojsko dla ka\u017cdego Polaka brzmi\u0105ca nazwa, czyli Poland Street s\u0142awi\u0105 polskiego monarch\u0119 po dzi\u015b dzie\u0144.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Drug\u0105 londy\u0144sk\u0105 pami\u0105tk\u0105 po Sobieskim, czy raczej \u015bladem jego s\u0142awy jest pomnik, od dawna ju\u017c nieistniej\u0105cy, a i za czas\u00f3w jego istnienia powi\u0105zania z osob\u0105 polskiego monarchy by\u0142y do\u015b\u0107 problematyczne. Wszystko opiera\u0142o si\u0119 jedynie na kilku polskich i brytyjskich \u017ar\u00f3d\u0142ach literackich. Co takiego z nich wynika? Ano to, \u017ce pomnik je\u017ad\u017aca w zbroi, kt\u00f3rego ko\u0144 mia\u017cd\u017cy kopytami le\u017c\u0105cego Turka, (znajduj\u0105cy si\u0119 swego czasu na Stock-Market-Place, na terenie dzisiejszego City) by\u0142 pierwotnie zaprojektowany jako rze\u017aba upami\u0119tniaj\u0105ca Wiktori\u0119 Wiede\u0144sk\u0105.\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Zam\u00f3wi\u0142 j\u0105, wed\u0142ug miejskiej legendy, pewien polski ambasador, kt\u00f3ry planowa\u0142 wys\u0142a\u0107 pomnik do Rzeczpospolitej. Jednak nigdy nie zap\u0142aci\u0142 za swoje szczeg\u00f3lne zam\u00f3wienie, dlatego decyzj\u0105 \u00f3wczesnego burmistrza Londynu, sir Roberta Vynera, nowego w\u0142a\u015bciciela rze\u017aby, zmieniono g\u0142ow\u0119 polskiego monarchy na oblicze angielskiego kr\u00f3la Karola II Stuarta. Ten \u201ezasiad\u0142 na gotowe\u201d i tak samo pokonywa\u0142 wroga na r\u0105czym rumaku tyle \u017ce tym razem by\u0142 nim Oliwer Cromwell odziany na mod\u0142\u0119 tureck\u0105.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Prawdziwo\u015b\u0107 tej polsko-angielskiej wzruszaj\u0105cej historii burzy zasadniczo jeden podstawowy fakt. Ot\u00f3\u017c londy\u0144ski burmistrz zam\u00f3wi\u0142 i uroczy\u015bcie ods\u0142oni\u0142 pomnik na cze\u015b\u0107 angielskiego monarchy w dniu urodzin owego kr\u00f3la, w roku 1672, czyli na 11 lat przed wiede\u0144skim zwyci\u0119stwem Sobieskiego nad Turkami. A zatem trudno, \u017ceby pierwotnie by\u0142 \u00f3w monument pami\u0105tk\u0105 i ho\u0142dem na cze\u015b\u0107 polskiego triumfatora spod Wiednia. Jednak \u201epolska\u201d s\u0142awa pomnika nios\u0142a si\u0119 po Londynie przez ca\u0142e dziesi\u0119ciolecia, co tylko potwierdza wielk\u0105 popularno\u015b\u0107, jak\u0105 cieszy\u0142 si\u0119 na Wyspach nasz kr\u00f3l Jan.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Polski magnat\u2026 prasowy<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Pozwoli\u0142am sobie na taki oto ma\u0142y \u017carcik \u015br\u00f3dtytu\u0142owy na potrzeby wzmianki o wzmiankach w angielskiej prasie dotycz\u0105cych kr\u00f3la Jana III Sobieskiego. Ot\u00f3\u017c pierwsza z nich (wtedy jeszcze o hetmanie), jak\u0105 mo\u017cna odnale\u017a\u0107 w angielskich tekstach \u017ar\u00f3d\u0142owych pochodzi z roku 1667 i opisuje jego potyczki z Tatarami pod Lwowem. T\u0119 wiadomo\u015b\u0107 przekaza\u0142 angielski agent handlowy Francis Sanderson. Informacje o bohaterze Sobieskim ukazywa\u0142y si\u0119 cyklicznie, ze wzgl\u0119du na jego wielk\u0105 popularno\u015b\u0107, w \u201eThe London Gazette\u201d, najstarszej angielskiej gazecie, wydawanej dwa razy w tygodniu. Mia\u0142a ona korespondent\u00f3w we wszystkich stolicach i miastach Europy, kt\u00f3rzy opr\u00f3cz swoich zada\u0144 dziennikarskich pe\u0142nili funkcje handlowe, dyplomatyczne, a mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce tak\u017ce wywiadowcze. Co ciekawe w\u0142a\u015bcicielem tej gazety by\u0142 John Williamson \u2013 \u00f3wczesny sekretarz stanu na dworze kr\u00f3la Karola II.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

W\u015br\u00f3d relacji o Janie Sobieskim w \u201eThe London Gazette\u201d pojawia\u0142y si\u0119 te dotycz\u0105ce bitwy chocimskiej, jego elekcji i koronacji. \u0179r\u00f3d\u0142em wiadomo\u015bci na ten temat by\u0142 nie tylko wspomniany wcze\u015bniej Sanderson, ale tak\u017ce fragmenty pochodz\u0105ce z korespondencji Kr\u00f3la Jana III Sobieskiego do angielskiego monarchy Karola II.\u00a0 O popularno\u015bci kr\u00f3la Sobieskiego mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 fakt, \u017ce ostatnia z prac s\u0142ynnego angielskiego poety tamtych czas\u00f3w \u2013 Johna Miltona po\u015bwi\u0119cona by\u0142a w\u0142a\u015bnie polskiemu w\u0142adcy.\u00a0 Mo\u017cna zatem powiedzie\u0107, \u017ce \u00f3w autor s\u0142awi\u0142 naszego kr\u00f3la przed\u015bmiertnie.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Oczywi\u015bcie z t\u0105 \u201eosiemnastk\u0105\u201d Sobieskiego w tytule niniejszej opowie\u015bci lekko przesadzi\u0142am (ale Ci z Was, kt\u00f3rzy czytuj\u0105 moje teksty powinni by\u0107 do tego jako\u015b przyzwyczajeni). Nie s\u0105dz\u0119, \u017ceby nasz pe\u0142noletni podr\u00f3\u017cnik w og\u00f3le j\u0105 \u015bwi\u0119towa\u0142, ale nawet gdyby, to bior\u0105c pod uwag\u0119 fakt, \u017ce owe osiemnaste urodziny Jana Sobieskiego wypada\u0142y w sierpniu \u2013 zasta\u0142y go najpewniej gdzie\u015b na terenie Francji. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

A je\u015bli chcieliby\u015bcie dok\u0142adniej prze\u015bledzi\u0107 spostrze\u017cenia samego Sebastiana Gawareckiego z czasu tej londy\u0144skiej przygody, warto si\u0119gn\u0105\u0107 do jego opisu podr\u00f3\u017cy zachowanego w zasobach wielkopolskiej biblioteki cyfrowej (https:\/\/www.wbc.poznan.pl\/publication\/58670)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Je\u015bli ten post albo m\u00f3j blog spodoba\u0142 Ci si\u0119 na tyle, \u017ceby postawi\u0107 mi symboliczn\u0105 angielsk\u0105 herbatk\u0119 albo kieliszek prosecco, (kt\u00f3re pij\u0119 jak herbatk\u0119), to wystarczy, \u017ce klikniesz przycisk poni\u017cej.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\n\n
\n
\n \n \n \n \n \n \n \n \"\"\n <\/div>\n<\/form>\n\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Dzi\u0119kuj\u0119 i obiecuj\u0119, \u017ce wznios\u0119 toast za Twoje zdrowie (tak\u017ce herbatk\u0105, jak b\u0119dzie trzeba)!<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t